manadala

अनूदितकथावलि: =१०                                  मनस: नियन्त्रणं कुत:! रवि: आकाशे स्वकर्म कर्तुं सिद्धतां कुर्वन् आसीत्। अरुण: तत्पूर्वम्  उत्थाय रथं सज्जीकरोति स्म।  हेमन्तकाल:  स:। सर्वत्र प्रातः तुषारवृष्टि: दृश्यते स्म ।  तत्र एक: सम्प्रदायानुसारी धनिककुटुम्ब: आसीत् । तत्रैका सुन्दरी तरुणी।  सा तत्र प्रत्यहं  करणीयेषु कार्येषु निमग्ना आसीत्।  गृहात् बहि: एका वाणी श्रुता तया  ' भवति भिक्षां देहि' इति।  आतपागमनात् पूर्वमेव क एष आगत: भिक्षार्थम्  इति  विचार्य सेवका: तया आदिष्टा: ' याचकाय धान्यादिकं दीयताम् ' इति  । तत: कौतुकात् वातायनेन स्व शिर:  किञ्चिदुन्नमय्य बहि: दृष्टिं प्रसारितवती सा कीदृश: याचक: स्यादिति। तत्र तया दृष्ट: कृशकाय:, चिरात् अस्नात:, परं नेत्राभ्यां  केवलं कान्तिम्  उत्पादयन् इव ब्रह्मवर्चस्वी  एक: योगी। तस्य तेज:पूर्णे लोचने सततं ईक्षमाणा सा तेन  आकृष्टा बभूव। 'मम कर्तव्यं किम्, 'परम् अहं  कि...

📖संस्कृत व्याकरणं किं सुलभं वा ????? चिन्तनम् =५📖 ऊह धातु: वितर्क:  अर्थ: प्रथमगणस्थ: सेट्  आत्मनेपदी सकर्मक: १. ऊहते--- कृषिक: वृष्टि: कदा भवेदिति सम्यक् ऊहते । २. ऊहिष्यते--- आगामि वर्षे राममंदिरस्य शङ्कुस्थापनादि कार्याणि मया ऊहिष्यते। ३.ऊहयति/ते---गुरु: सङ्केतान् दत्वा विद्यार्थिभि: उत्तरम् ऊहयते ४.ऊह्यते--- नरस्य वृत्तान्तम् इदमित्थम्  इति केन ऊह्यते?। ५. ऊहितव्यम् --- राज्ञा सर्वदा शत्रुदोषा: ऊहितव्या:। ६. ऊहित:--- अपराधस्थले आरक्षकेन घातक: ऊहित: । ७. ऊहितवान् --- अल्पज्ञानी विद्वत्सभायां किं तस्य स्थानम् इति ऊहितवान् । ८. ऊहमान: ---  उपनिर्वाचनेषु किं भवेदिति जना: ऊहमाना: सन्ति। ९. ऊहितुम्- -  स्पर्धासु जेतारम् ऊहितुं  चिरानुभव: सहायो भवति । १०. ऊहित्वा -- शोधछात्र: न्याय्यम् ऊहित्वा टिप्पणीं करोति।  ११. समुह्य-----वृत्तान्तलेखक: अमात्यं समुह्य  पत्रिकायां प्रकाशितवान् । ( उपसर्गात् ह्रस्व ऊहते: इति सूत्रानुसारि रूपम्) १२. ऊहनम् -- राजकीयक्षेत्रे कस्मिन् क्षणे केन साकं कस्य  मैत्री भवेदिति ऊहनम् अशक्यम् ।    सङ्ग्रहलेख:: - ...

📖🏝ರಾಮಾಯಣದ ಕೆಲವು ಮೌಲ್ಯಯುತ ಮಾತುಗಳು ಭಾಗ-೧೩೬ 🏝📖 *ಸ ಸಾರಥಿಮುವಾಚೇದಂ ಯಾಹಿ ಯತ್ರೈಷ ವಾನರಃ ಕ್ಷಯಮೇಷ ಹಿ ನಃ ಕುರ್ಯಾದ್ರಾಕ್ಷಸಾನಾಮುಪೇಕ್ಷಿತಃ* _ಯಜ್ಞ ಭೂಮಿಗೇ ಹೋಗಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿ ದಾನವಸೈನ್ಯವನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸತೊಡಗಿದರು ವಾನರ ಭಲ್ಲೂಕ ವೀರರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪರ್ವತಾಕಾರನಾಗಿ ಬೆಳೆದುನಿಂತ ಹನುಮನು ರಾಕ್ಷಸಸೇನೆಯನ್ನು ಸದೆಬಡಿಯಲು ತೊಡಗಿದನು. ರಾಕ್ಷಸ ಸೈನ್ಯಧ್ವಂಸಕನಾದ ಅವನನ್ನು ಕಂಡ ಸಾವಿರಾರು ಯೋಧರು ಶೂಲದಿಂದ,ಖಡ್ಗಗಳಿಂದ,ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ, ಪಟ್ಟಸಗಳಿಂದ ಪ್ರಹರಿಸುತ್ತ ಹನುಮಂತನನ್ನು ಮುತ್ತಿದರು‌. ನೂರಾರು ಪರಿಘ-ಗದೆ-ಚಕ್ರ-ಶತಘ್ನಿ-ಕಬ್ಬಿಣದ ಮುದ್ಗರ-ಪರಶು-ಭಿಂಡಿಪಾಲ ಹೀಗೆ ವಿವಿಧಾಯುಧಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದರು. ಮುಷ್ಟಿಗಳಿಂದ ಗುದ್ದಿ, ಅಂಗೈಗಳಿಂದ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದರು. ಹನುಮನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕೋಪಗೊಂಡು ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದನು. ಬಹುಶಃ ರಾಮಾಯಣದ ಈ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡೇ ಇರಬೇಕು ಸಾವಿರಾರು ನಿರ್ದೇಶಕರು ನಾಯಕನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪನಾತೀತ ಹೊಡೆದಾಟಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸುವುದು. ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಅದನ್ನು ನಿಜವೆಂಬಂತೆ ಆಸ್ವಾದಿಸುವುದು. ಹನುಮನ ಪರಾಕ್ರಮ ನಮ್ಮ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮೀರಿದ್ದು. ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರಾವಣಿಯು ಕೂಡಲೇ ಸಾರಥಿಗೆ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳುವನು- ಈ ಕಪಿ ಉಪೇಕ್ಷಿಸಿದರೆ ನಮ್ಮ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಶ ಮಾಡಿಯಾನು. ನಡೆ ಅತ್ತ, ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಾಕ್ರಮಿಯೆಡೆಗೆ ಎಂದು. ಒಬ್ಬ ನೈಜ ಯೋಧ ...

अनूदित कथावलि:---९            कृते पुन: कुर्यात् अकृतेपि कदाचन विपणिमार्गे  प्रतिदिनमिव सा वृद्धा  नारङ्गं विक्रयन्ती आसीत्। तस्या: आपणम्  एकं  जीर्णम् उटजम्। किंतु सा विना दैन्येन स्वतन्त्रं जीवनं यापयन्ती आसीत् । तद्दिने एक: युवा नारङ्गं  क्रेतुं वृद्धाया: उटजम्  आगतवान् । तेन पृष्टम् ' अम्ब, एक प्रस्थ नारङ्गाणां कृते  किं मौल्यम् ' इति। पञ्चाशत् रूप्यकाणि इत्युक्त्वा सा  प्रस्थपरिमितं नारङ्गं दत्तवती।  रूप्यकाणि दत्वा यदा स: गन्तुमुद्युक्त: तदा झटिति एक: निर्धन: इव दृश्यमान: वृद्ध: नारङ्गं क्रेतुं तत्रैव आगत: । तेनापि प्रस्थपरिमितं नारङ्गाणां कृते किं मौल्यम् इति पृष्टम् । तया दश रूप्यकाणि इति उत्तरं दत्तम् । तद् दृष्ट्वा अमर्षणेन तेन यूना समीपमागत्य  नीचस्वरेण पृष्टम् '  अम्ब, मदर्थं पञ्चाशत्, तस्य कृते केवलं दश, कथम् एवं करोषि ,न्याय्यं वा इदम्' इति।  तदाकर्ण्य तया भणितम् ' अरे वत्स , भवान् क्रेतुं समर्थ:, किंतु एष: पलित: बन्धुविहीन:, क्रेतुम्  अशक्तोपि विनामूल्यं  खादितुं नेच्छति, आ...

📖🏝ರಾಮಾಯಣದ ಕೆಲವು ಮೌಲ್ಯಯುತ ಮಾತುಗಳು ಭಾಗ-೧೩೫ 🏝📖 *ಜಾನಾಮಿ ತಸ್ಯ ರೌದ್ರಸ್ಯ ಮಾಯಾಂ ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಃ ಸಹಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರವಿತ್ ಪ್ರಾಜ್ಞೋ ಮಹಾಮಾಯೋ ಮಾಹಾಬಲಃ* _ಇಂದ್ರಜಿತು ನಿಕುಂಭಿಳೆ ಎಂಬ ಲಂಕೆಯಲ್ಲಿನ ಭದ್ರಕಾಳಿಯ ದೇಗುಲದ ಆಲದ ಮರದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಹೋಮ ಮಾಡಿದಾಗ ಅವನಿಗೆ *ಬ್ರಹ್ಮಶಿರ* ಎಂಬ ಅಸ್ತ್ರವೂ, ಮಾಯಿಕವಾದ ರಥಾಶ್ವಗಳೂ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಹೋಮ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ನಿನ್ನೊಡನೆ ಕಾದಿದರೆ ಅ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ಬ್ರಹ್ಮನ ವರವಿದೆ ಎಂದು ವಿಭೀಷಣನು ನುಡಿದಾಗ ರಾಮನಾಡುವ ಮಾತು. ಹಾ, ನನಗೂ ಈ ವಿಷಯ ಗೊತ್ತು. ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರ ಬಲ್ಲ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ ಅವನು. ಅತಿ ಪರಾಕ್ರಮಿ ಎಂದೆಲ್ಲಾ ನುಡಿಯುವನು. ರಾಮನ ಮಾತು ನೋಡಿದರೆ ಶತ್ರುವಿನ ಬಗೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ ವಿಭೀಷಣನ ಭೇಟಿಗೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಇಲ್ಲಿ. ಯುದ್ಧ ಗೆಲ್ಲುವ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ ಶತ್ರುವಿನ ಬಲಾಬಲ, ಋಣಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ಧನಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳು, ವೈರಿಗಳು, ಸಂಬಂಧಗಳು, ಹವ್ಯಾಸಗಳು ಹೀಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಜಯ ಸಾಧ್ಯ. ರಾಮ ತಾನು ಅವತಾರಿ ಆದರೂ ಯುದ್ಧನೀತಿಯನ್ನು ಚಾಚೂತಪ್ಪದೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಪಾಲಿಸಿ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಇದನ್ನೇ ಆದರ್ಶ ಎನ್ನುವುದು. ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡಿ ಕಡಿಮೆ ಆಚರಿಸಿ ಆದರ್ಶ ಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ತಪ್ಪುತ್ತೇವೆ. ರಾಮನದ್ದು ತದ್ವಿರುದ್ಧ ಸ್ವಭಾವ. ಆಚರಿಸಿ ಅ...

📖संस्कृत व्याकरणं किं सुलभं वा ????? चिन्तनम् =४📖 इष  धातु: इच्छा अर्थ: षष्ठ गणस्थ: सेट्  परस्मैपदि सकर्मक: १. इच्छति--- दरिद्र: धनं इच्छति। २. एषिष्यति--- सोम: द्वादश्यां सुचारु भोजनं एषिष्यति। ३. एषयते---राम: कृष्णेन ऋणस्य धनं अविलम्बेन एषयते।( अत्र संशय: वर्तते। ) ४.इष्यते--- एतेन अधिकाधिकं अन्नं इष्यते। ५. एष्टव्यम्/एषियव्यम् --- छात्रेण ज्ञानं प्रतिक्षणं एष्टव्यम्। ६. एषणीय:--- भगवदनुग्रह: सर्वै: एषणीय: । ७. इष्टम् --- बालकेन ध्रुवेन परमपदं इष्टम् । ८. इष्टवान् --- अहं तां अधिकतरं इष्टवान्। ९. इच्छन्ती- -  बाला पुष्पं इच्छन्ती भ्रमरं निराकरोति। १०. एष्टुम्--- यश: एष्टुम् परिश्रम: आवश्यक:। ११. एषित्वा/इष्ट्वा --- सा मां एषित्वा अन्यं परिणीतवती। ( इच्छति, इष्यते, इष्ट्वा इति त्रिस्थलेषु केवलम् इकार:। अन्यत्र असाधु भवति।) १२. प्रेष्य--- दमयन्तीं राजगृहं प्रेष्य नल: वनं प्रविष्ट:। १३. जीवनस्य एषणं न त्याज्यम्।    सङ्ग्रह: ; श्रीनिधि अभ्यङ्कर:  मूलम् -- कन्नड संस्कृत क्रियापदकोश: ।  प्रमादा: सन्ति चेत् कृपया कथ्यताम्  http://shreenidhiabhyankar....

अनूदित कथावलि:--७            ज्ञानादिना किं प्रयोजनम् एकस्मिन् ग्रामे  एकदा वृष्टे: अभाव: अभवत् । जना:सर्वे जलाभावेन चिन्तातुरा: बभूवु:। तत्र केचन वृद्धा: सर्वान् एकीकृत्य एवम् उक्तवन्त: 'वयम्  अस्माकं ग्रामदेवताया: मूर्ते: शोभायात्रां कृत्वा पूजयाम:, तेन तुष्टा सा वृष्टिम् अनुगृह्णीयात्' इति ।  सर्वै: एष:उपाय: अङ्गीकृत:। तत: तै: चिन्तितं यत् 'अस्माकं ग्रामे शोभायात्रार्थम्  अश्व:एव नास्ति, इदानीं किं कुर्म:'इति। तदा केचिदुक्तवन्त:'मा चिन्तयन्तु भवन्त:, अश्वाभावे का हानि:, गर्दभमेव अश्वसदृशम्  अलङ्कुर्म:'  इति। अन्ते ते तथैव कृतवन्त:। तत: यात्रा आरब्धा ।  शोभायात्रा बहु भव्यतया प्रचलन्ती आसीत् । जना: केचित् देवी जयतु जयतु इति जयघोषं कुर्वन्त:,अपरे नामसङ्कीर्तनादिकं कुर्वन्त:,अन्ये केचन स्फोटकान् विस्फोटयन्, काचन स्त्रिय: नृत्यन्त्य: आसन् । एतादृशवैभवं दृष्ट्वा गर्दभ:चिन्तितवान् - अहो मम रूपम् , अहो मम सत्वम्, अहो मम बलम् 'इत्यादि। अचिरात् स: गर्दभ: मदेन  एवं रीत्या अपि चिन्तितवान्-'मम पृष्ठवंशे देव्या: मूर्ति: निविष्ट...

 अनुवादित कथा सरणि: -५ पुरा एकस्मिन् गुरुकुले बोपदेवो नामा एक: छात्र: पठति स्म । स: मन्दबुद्धि: आसीत् । गुरुणा बहुवारम् उक्तेपि विषया: तस्य मनसि न तिष्ठन्ति स्म । अत: अन्ये सहपाठिन: 'मन्द: मन्द:' इति तं वारंवारं परिहसन्ति स्म। गुरुणा एवं मा कुर्वन्तु इति तान् उक्तेपि गुरुं अभित:  विहाय अन्यस्मिन्समये एवमेव कुर्वन्त: आसन्।  एतेन दु:खित: स: यत्र कुत्रापि प्राणत्यागं करोमीति विचार्य गुरुकुलं त्यक्त्वा ग्राममेकं उपगत: । तत्र बृहत् कूपमेकं दृष्ट्वा एतदेव मम प्राणत्यागाय समीचीनं स्थानम् इति विचार्य समीपं गतवान् । तत्समये तत्र नाना स्त्रिय: कूपात् जलं उद्धरिष्यन्त्य: आसन् । तासु एका महिला एतं रुदन्तं बालकं पश्यन्ती समीपमागत्य 'त्वं कस्मात् आगत:, किं तव दु:खकारणं, कुत्र गन्तुमिच्छसि, किं तव नाम ? ' इत्यादि  पृष्टवती। तस्या: प्रीतिपूर्वक वचनानि आकर्ण्य स: सर्वं तस्यै न्यवेदयत् । सा तं समाश्वास्य एवं उक्तवती- भो बाल, अत्र पश्य, प्रत्यहं अत्र अनेका: महिला: आगत्य कूपात् जलमुद्धृत्य पूर्णं घटं स्थापयन्ति। एवं कालो गत:। सततं घटस्थापनेन अत्रस्थे अश्मनि गर्तं जातम्। वस्तुत: अश्मा तु...

📖संस्कृत व्याकरणं किं सुलभं वा ????? चिन्तनम् =४📖 इष  धातु: इच्छा अर्थ: षष्ठ गणस्थ: सेट्  परस्मैपदि सकर्मक: १. इच्छति--- दरिद्र: धनं इच्छति। २. एषिष्यति--- सोम: द्वादश्यां सुचारु भोजनं एषिष्यति। ३. एषयते---राम: कृष्णेन ऋणस्य धनं अविलम्बेन एषयते।( अत्र संशय: वर्तते। ) ४.इष्यते--- एतेन अधिकाधिकं अन्नं इष्यते। ५. एष्टव्यम्/एषियव्यम् --- छात्रेण ज्ञानं प्रतिक्षणं एष्टव्यम्। ६. एषणीय:--- भगवदनुग्रह: सर्वै: एषणीय: । ७. इष्टम् --- बालकेन ध्रुवेन परमपदं इष्टम् । ८. इष्टवान् --- अहं तां अधिकतरं इष्टवान्। ९. इच्छन्ती- -  बाला पुष्पं इच्छन्ती भ्रमरं निराकरोति। १०. एष्टुम्--- यश: एष्टुम् परिश्रम: आवश्यक:। ११. एषित्वा/इष्ट्वा --- सा मां एषित्वा अन्यं परिणीतवती। ( इच्छति, इष्यते, इष्ट्वा इति त्रिस्थलेषु केवलम् इकार:। अन्यत्र असाधु भवति।) १२. प्रेष्य--- दमयन्तीं राजगृहं प्रेष्य नल: वनं प्रविष्ट:। १३. जीवनस्य एषणं न त्याज्यम्।    सङ्ग्रह: ; श्रीनिधि अभ्यङ्कर:  मूलम् -- कन्नड संस्कृत क्रियापदकोश: ।  प्रमादा: सन्ति चेत् कृपया कथ्यताम्  http://shreenidhiabhyankar....

अनूदित कथावलि:--७            ज्ञानादिना किं प्रयोजनम् एकस्मिन् ग्रामे  एकदा वृष्टे: अभाव: अभवत् । जना:सर्वे जलाभावेन चिन्तातुरा: बभूवु:। तत्र केचन वृद्धा: सर्वान् एकीकृत्य एवम् उक्तवन्त: 'वयम्  अस्माकं ग्रामदेवताया: मूर्ते: शोभायात्रां कृत्वा पूजयाम:, तेन तुष्टा सा वृष्टिम् अनुगृह्णीयात्' इति ।  सर्वै: एष:उपाय: अङ्गीकृत:। तत: तै: चिन्तितं यत् 'अस्माकं ग्रामे शोभायात्रार्थम्  अश्व:एव नास्ति, इदानीं किं कुर्म:'इति। तदा केचिदुक्तवन्त:'मा चिन्तयन्तु भवन्त:, अश्वाभावे का हानि:, गर्दभमेव अश्वसदृशम्  अलङ्कुर्म:'  इति। अन्ते ते तथैव कृतवन्त:। तत: यात्रा आरब्धा ।  शोभायात्रा बहु भव्यतया प्रचलन्ती आसीत् । जना: केचित् देवी जयतु जयतु इति जयघोषं कुर्वन्त:,अपरे नामसङ्कीर्तनादिकं कुर्वन्त:,अन्ये केचन स्फोटकान् विस्फोटयन्, काचन स्त्रिय: नृत्यन्त्य: आसन् । एतादृशवैभवं दृष्ट्वा गर्दभ:चिन्तितवान् - अहो मम रूपम् , अहो मम सत्वम्, अहो मम बलम् 'इत्यादि। अचिरात् स: गर्दभ: मदेन  एवं रीत्या अपि चिन्तितवान्-'मम पृष्ठवंशे देव्या: मूर्ति: निविष्ट...

📖संस्कृत व्याकरणं किं सुलभं वा ????? चिन्तनम् =४📖  आप्लृ धातु:।  व्याप्ति: वा प्राप्ति: अर्थ: ।   पञ्चमगणस्थ: ।  परस्मैपदि अनिट् सकर्मक आप्नोति---स: एतन्मासे वेतनं निधानं आप्नोति। आप्स्यति---- धनार्थी परिश्रमात् बहुधनं चिरात् आप्स्यति ।  आपयति--दैवेच्छया सुखम् जन:  आपयति ।  आप्यते--- सत्कर्मण: फलं निश्चितं कर्मकारेण आप्यते। आप्तव्यम्---- अशान्तमनसा जनेन चिकित्सा आप्तव्या। आपनीयम् --- देवे तथा गुरौ सदा भक्ति: आपनीया। आप्त:- भगवन्तं विहाय को नाम आप्त: भक्तस्य! आप्तवान् -- वाल्मीकि: तपसा ज्ञानं आप्तवान्। आप्नुवन्--- धीवर: जाले मत्स्यान् आप्नुवन् अस्ति। आप्तुम् ---ज्ञानम् आप्तुं य: नेच्छति स: कथं मानव:! आप्त्वा--- अन्यदेशे आस्तरणं आप्त्वा पथिक: सुखं शेते । प्राप्य--- पुण्यलोकान् प्राप्य शाश्वतीसमा: उषित्वा योगभ्रष्ट: शुचीनां गेहे जायते। प्रापणम्---यशस: प्रापणम् सर्वै:इष्यते किंतु कार्यं न तदनुसारितया क्रियते । अस्मिन् धातो: रूपाणां प्रयोगे मम मनसि बहव: संशया: वर्तन्ते। यदि असमीचीन: प्रयोग: तर्हि कथ्यताम् अविलम्बेन।   सङ्ग्रह: ; श्रीनिधि अभ...

📖🏝ರಾಮಾಯಣದ ಕೆಲವು ಮೌಲ್ಯಯುತ ಮಾತುಗಳು ಭಾಗ-೧೩೪ 🏝📖 *ಸಮಾಪ್ತಕರ್ಮಾ ಹಿ ಸ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪೋ ಭವತ್ಯದೃಶ್ಯಃ ಸಮರೇ ಸುರಾಸುರೈಃ ಯುಯುತ್ಸತಾ ತೇನ ಸಮಾಪ್ತಕರ್ಮಣಾ ಭವೇತ್ ಸುರಾಣಾಮಪಿ ಸಂಶಯೋ ಮಹಾನ್* _ವಿಭೀಷಣನು ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಪುರುಷಸಿಂಹನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ನಿಶಿತಶರಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿ ಆಭಿಚಾರಿಕಕರ್ಮವನ್ನು ನಡೆಸದಂತೆ ರಾವಣಿಯನ್ನು ತಡೆಯುವನು. ಅನಂತರ ಆತನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಂದಲೇ ಹತನಾಗುವನು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಇಂದ್ರಜಿತು ನಿಕುಂಭಿಳೆಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದ ಹೋಮಕಾರ್ಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾದಲ್ಲಿ ಆತನು ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಾಸುರರಿಗೂ ಅದೃಶ್ಯನಾಗಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವನು. ಯಾಗ ಮುಗಿದರೆ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಪ್ರಾಣಸಂಶಯ ತಪ್ಪಿದ್ದಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಅಮರರು. ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಾಣ ಹೋಗುವ ಸಂದರ್ಭ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಗುವುದು ಎಂದರೆ- ಮಾನಧನರಿಗೆ ಅವಮಾನವು ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲು. ರಾಕ್ಷಸನೊಬ್ಬನು ವರಬಲದಿಂದ ಕೊಬ್ಬಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರೆ ಅವರಿಗೆ ಅದು ಪ್ರಾಣ ಹೋಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ದುಃಖ ತರುವ ಸಂಗತಿ. ಹಾಗಾಗಿ ತಡಮಾಡದೇ ಅವನನ್ನು ಕಳುಹಿಸು. ಅದು ನಮಗೂ ಕ್ಷೇಮ, ದೇವಾನುಗ್ರಹ ಸಂಪಾದಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹಾಗೂ ಶತ್ರುವನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೆಲವೊಂದು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಆ ಕೂಡಲೇ ಸಾಧಿಸಿಬಿಡಬೇಕು. ತಡ ಮಾಡಿದರೆ ಆ ಕಾರ್ಯವೂ ಹಾಗೂ ಮುಂದಾಗುವ ಅನುಕೂಲಗಳೂ ನಷ್ಟವಾಗಬಹುದು. ಇಂದು ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯ ಈಗಲೇ ಮಾಡಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಕವಿವಾಣಿ ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ...

🏹*ಪದಶಕ್ತಿ* ---೨೭🌄 *ಗ್ರಹ* _*ಗೃಹ್ಣಾತಿ ಗತಿ ವಿಶೇಷಾನ್ ಅಥವಾ ಗೃಹ್ಣಾತಿ ಫಲದಾತೃತ್ವೇನ ಜೀವಾನ್*  ಎಂಬಂತೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಫಲಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಕರ್ಮಕ್ಕನುಸಾರವಾಗಿ ಕೊಡುವವರೇ ಗ್ರಹಗಳು. ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಗತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವರು ಎಂದರೂ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ‌. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದಂತೆ ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರ-ಮಂಗಳ-ಬುಧ-ಗುರು-ಶುಕ್ರ-ಶನಿ-ರಾಹು-ಕೇತು. ಒಂಭತ್ತು ಗ್ರಹಗಳು. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತಕ್ಷರಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ಇದೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಜನ ಈ ಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಗೃಹಗಳೆಂದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ,ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಮನೆಗೆ ಗ್ರಹವೆಂದು ಹೇಳಿ ಅಥವಾ ಬರೆದು ತಪ್ಪನ್ನು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದವರು ಈ ಒಂಭತ್ತು ಗ್ರಹಗಳಾದರೂ ವರಾಹ ಎಂಬ ಜ್ಞಾನಿಯೊಬ್ಬ ಏಳೇ ಮುಖ್ಯ ಗ್ರಹಗಳು, ರಾಹು ಕೇತುಗಳು ಗ್ರಹಗಳಲ್ಲ ಎನ್ನುವನು. ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಇವರನ್ನು ಛಾಯಾಗ್ರಹ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಬಹುಶಃ ವರಾಹನ ಮತವೂ ಅದೇ ಇರಬಹುದು._ _ಈ ಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಎಂಟು ವಿಧ ಗತಿಗಳಿವೆ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ವೇಗನಡಿಗೆ, ಸೊಟ್ಟ ನಡಿಗೆ, ಆಮೆ ನಡಿಗೆ ಮೊದಲಾದವು ಇವೆಯೋ ಅದರಂತೆ ಗ್ರಹಗಳಿಗೆ *ವಕ್ರ-ಅತಿವಕ್ರ-ಕುಟಿಲ-ಮಂದ-ಮಂದತರ-ಸಮ-ಶೀಘ್ರ-ಶೀಘ್ರತರ*ಹೀಗೆ ಗತಿಗಳಿವೆ. ಚಂದ್ರನ ನಡಿಗೆ ಬಹುಶಃ ಶೀಘ್ರತರ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದೇ ದಿನ ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಅವನು ಕ್ರಮಿಸಿರುತ್ತಾನೆ. ಶನಿಯ ಗಮನ ಮಂದತರ ಇರಬಹುದು. ಎರಡುವರೆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅವನು ಕ್ರಮಿಸುವುದು ಕೇವಲ ಎರಡು...

अनुवादित कथावली-- ६                        *परचिन्तनम्* मोहन: पत्रालये पत्रवाह कार्यं करोति स्म । तस्मिन् समये पत्रवाह: सर्वत्र पादाभ्याम्  एव गत्वा पत्रवितरणं कुर्वन्नासीत् ।  वाहनसौकर्यम् अद्यतन रीत्या तत्काले नासीत् । जना: अपि सर्वान् विषयान् पत्रे विलिख्य पत्रद्वारा व्यवहरन्ति स्म। जङ्गमदूरवाणी तदा न उपयुज्यते स्म। एकस्मिन् दिने मोहनस्य कार्यालयं प्रति एकं पत्रम् आगतम् । तत्र लिखितं पत्रसङ्केतं दृष्ट्वा मोहन: किञ्चित् चिन्तातुर: अभूत्।  तत् पत्रं दातुं ग्रामात् बहुदूरं गमनं आवश्यकम् आसीत् । मोहनस्तु तद्दिने यावछ्चीघ्रं सर्वाणि कार्याणि समाप्य तत्पत्रं  स्वीकृत्य क्षेत्रस्य पार्श्वस्थ मार्गमाश्रित्य गच्छति स्म। सूर्यस्य ताप: प्रतिक्षणं वर्धते स्म। अस्ताचलं गन्तुं उद्युक्त: रवि: उपर्युपरि गच्छन् जनान् बाधते स्म । तथापि यथाकथञ्चित् कष्टेन मोहन: तत्स्थलं गतवान् ।  यदा मोहन: गृहात् बहि: स्थित: तदा तस्य शरीरात् स्वेदबिन्दव: प्रवाहरूपेण पतन्ति स्म। अन्ते स: द्वारसमीपस्थां ध्वनिपेटिकां स्पृष्ट्वा रणितवान् त...

📖संस्कृत व्याकरणं किं सुलभं वा ????? चिन्तनम् =३📖   असु-धातु:  क्षेपणं अर्थ:  चतुर्थं गणम् परस्मैपदि सेट् सकर्मक: । अस्यति- उमेश: कन्दुकं वेगेन अस्यति। असिष्यति- राम: श्व: गृहस्थं सर्वं कश्मलं असिष्यति। आसयते/ति-- धनिकेन    सेवकद्वारा प्लास्टिक् इत्यादि त्याज्यं दूरं आसयते। अस्यते--- मया विद्यालयस्य क्रीडादिने गोलाकारं अश्म दूरं अस्यते। असितव्यम् --- मनांसि कश्मलानि सदा दूरे असितव्यानि। अस्त: ---शिशुना पितु: दूरवाणी भूमौ अस्ता । अस्तवान्--- राम: रावणस्य आशां   दूरं अस्तवान् । अस्यन्--- स: किं भोजनं कुर्वन् अस्ति वा अस्यन् अस्ति? असितुम्--- लड्डुकं मुखे असितुम् अपि अभ्यास: करणीय:। असित्वा--- शक्तिं असित्वा तारकस्य शिर: छादितवान् स्कन्द:। उप+नि+अस्य=उपन्यस्य--- नरेन्द्र: परदेशे उपन्यस्य  ख्यातिं आप्तवान्। असनम् --- अन्नस्य असनम् सर्वथा निषिद्धम्।    सङ्ग्रह: ; श्रीनिधि अभ्यङ्कर:  मूलम् -- कन्नड संस्कृत क्रियापदकोश: ।  प्रमादा: सन्ति चेत् कृपया कथ्यताम्  http://shreenidhiabhyankar.blogspot.in/

📖संस्कृत व्याकरणं किं सुलभं वा ????? चिन्तनम् =२📖 अधि धातु: इञ् सहित: --अध्ययनम् अर्थ: द्वितीय गणस्थ: अनिट् सकर्मक: अधीते-- छात्र: पाठम् अधीते । बहव: अध्ययनं करोति इति प्रयोगं कुर्वन्ति । तदपेक्षया एतत् सुलभम् ।  अध्येष्यते-- मोदि: संस्कृतम् आगामि वर्षे अध्येष्यते। अध्यापयति-- देवभाषा संस्कृतं लेडी गागायै अपि काचित् सूक्ती: अध्यापयति । ( साधु: वा इति सन्देहो विद्यते) अत्र *बुधयुध.....* इति सूत्रानुसारं ण्यन्तेभ्य:  परस्मैपदित्वं भवति।  अधीयते--- प्रियव्रतेन अहर्निशि शास्त्रम् अधीयते। अध्येतव्यम्/ अध्ययनीयम्-- घनपाठिभि: आधुनिककाले तन्त्रज्ञानमपि अध्येतव्यम् / अध्ययनीयम् । अधीत:---मया राम शब्द: बहुधा अधीत:।  अधीतवान्-- अक्षयकुमार: मन्त्रान् अपि अधीतवान् । अधीयान: --- विद्वान्  के.एस्. नारायणाचार्य: सदा अधीयान: / अधीयन् अस्ति।  अध्येतुम्-- किमपि अध्येतुं मनोनिग्रह: आवश्यक:। नित्यम् अधिपूर्वकत्वात् क्त्वा प्रत्ययान्तं रूपं न विद्यते। अधीत्य-- शास्त्राणि अधीत्य विनयो जायते किम्?  अध्ययनम् --- पर्वदिनेषु अध्ययनम् निषिद्धम् ।  सङ्ग्रह: ; श्रीनिधि अभ्यङ...

संस्कृत व्याकरणं किं सुलभं वा ????? चिन्तनम् =१ अद्यप्रभृति केचन धातूनां प्रयोगविषयं पश्याम: | अङ्क पदे लक्षणे इति धातु:   दशमगणस्थ:  उभयपदी सेट् सकर्मक:  अङ्कनं नाम चिह्नकरणं तथा पादनिवेश: इति अर्थद्वयं विद्यते।  अङ्कयति वा अङ्कयते -- अङ्ककार:( एष: प्रयोग: साधु वा न जाने ) (tattooist ) हस्ते मयूरस्य चित्रं अङ्कयति-ते।  अङ्कयिष्यति-- स:  तत् चित्रं श्व: मम कर्णोपरि अङ्कयिष्यति ।  अङ्क्यते--शिशुना गृहस्य भित्तौ नानारेखा: अङ्क्यते । अङ्कयितव्यम्--अस्माभि: कार्यक्षेत्रे व सत्यविषयं अङ्कयितव्यम् ,अङ्कनीयम् । अङ्कित:-- चित्रकारेण पत्रे काचन रेखा अङ्किता । अङ्कितवान्-- लिपिकार: स्वहस्ताक्षरं अन्ते अङ्कितवान्। अङ्कयन्ती-- सा किमपि पत्रे अङ्कयन्ती वा अङ्कयमाना वर्तते। अङ्कयितुम् -- मम मुखे अङ्गारेण अङ्कयितुम् स: उद्युक्त: अस्ति। अङ्कयित्वा-- बाला किमपि किमपि अङ्कयित्वा धाविता। समङ्क्य-- एष: चित्रपटे  नानारेखा: समङ्क्य तृप्तिं आप्नोति। अङ्कनम्-- अङ्कनम् बहु कष्टकरम् ।। सङ्ग्रह: ; श्रीनिधि अभ्यङ्कर:  मूलम् -- कन्नड सम्स्कृत क्रियापदकोश: ।  प्...

👳‍♀ಚಾರುದತ್ತ ಶ್ಲೋಕ-೧೫👳‍♀ *कामं नीचमिदं वदन्तु विबुधा: सुप्तेषु यद्वर्तते विश्वस्तेषु हि वंचनापरिभव: शौर्यं न कार्कश्यता । स्वाधीना वचनीयतापि तु वरं बद्धो न सेवांजलि: मार्गश्चैष नरेन्द्रसौप्तिकवधे पूर्वं कृतो द्रौणिना।* _ಚಾರುದತ್ತನು ಆ ಊರಿನ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾದ ಕಾರಣ ಅವನ ಮನೆಗೆ ಕನ್ನ ಹಾಕಲೆಂದು ಕಳ್ಳನೊಬ್ಬ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಗಳುವಂತೆ ಇವನೂ ಕಳ್ಳತನವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಹಿಂದೆ ಇದನ್ನು ಮಹಾಮಹಿಮರೆಲ್ಲ ಮಾಡಿದರು ಎಂದೂ ಸೇರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಎಲ್ಲರೂ ಗಾಢ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಮಾಡುವ ಈ ಚೌರ್ಯವನ್ನು ಪಂಡಿತರು ನೀಚಕರ್ಮ ಎಂದು ಒತ್ತಿ ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಎಚ್ಚರವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಅಥವಾ ವಿಶ್ವಾಸ ಹೊಂದಿರುವವರಲ್ಲಿ ಮೋಸ ಎಸಗುವುದು ಅಥವಾ ಹಿಂಸೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಪಡೆಯುವುದು ವೀರರ ಕರ್ಮವಲ್ಲ. ಅದೇನಿದ್ದರೂ ಹೇಡಿತನದ ಕೆಲಸ. ಕ್ರೂರಕರ್ಮವದು. ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಈ ಕೆಲಸದಲ್ಲೇನೋ ಆನಂದ ಇದೆ. ಎಷ್ಟು ಜನ ಬೈದರೂ ಈ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲೊಂದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಇದೆ. ನಿಂದ್ಯಕರ್ಮವಾದರೂ ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬೇರೆ ಯಾವ ಕರ್ಮದಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ. ಯಾರನ್ನೂ ಆಶ್ರಯಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಯಾರ ಬಳಿಯೂ ಕೈ ಚಾಚಿ ಹಲ್ಲು ಗಿಂಜಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದರೆ ಉದ್ಯೋಗ ಹೋಗುವುದೆಂಬ ಭಯ ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ. ಯಾವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ನನ್ನ ನಿಷ್ಠೆ ತೋರಿಸದೇ ನಾ...

📖🏝ರಾಮಾಯಣದ ಕೆಲವು ಮೌಲ್ಯಯುತ ಮಾತುಗಳು ಭಾಗ-೧೩೩ 🏝📖  *ಸೈವ ಸಾಮ್ನಾ ನ ದಾನೇನ ನ ಭೇದೇನ ಕುತೋ ಯುಧಾ ಸಾ ದೃಷ್ಟುಮಪಿ ಶಕ್ಯೇತ ನೈವ ಚಾನ್ಯೇನ ಕೇನಚಿತ್* _ಮಾಯಾಸೀತೆಯ ಸಾವನ್ನು ಹನುಮನಿಂದ ತಿಳಿದ ರಾಮನು ಅವಳೇ ನಿಜಜಾನಕಿ ಎಂದು ದುಃಖಿಸಲು ತೊಡಗಿದಾಗ ವಿಭೀಷಣನು ನಿಜವನ್ನು ಅರುಹುತ್ತಾನೆ. ರಾಮ, ದುಃಖಿಸದಿರು. ಸೀತೆಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದಿರಲಿ, ರಾವಣನು ಪರರಿಗೆ ಕಣ್ಣೆತ್ತಿ ನೋಡಲೂ ಬಿಡನು. ಸಾಮ-ದಾನ-ಭೇದ ಯಾವ ಉಪಾಯದಿಂದಲೂ ಸೀತೆಯನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲು ಒಪ್ಪದ ರಾವಣನು ಯುದ್ಧ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ತಂದು ಕೊಲ್ಲಿಸಲು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡಲಾರನು. ನಾನು ಎಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ಕೇಳಿಕೊಂಡಾಗಲೂ ಸೀತೆಯ ಒಪ್ಪಿಸುವಿಕೆಯ  ಯಾವುದನ್ನೂ ಸಹಿಸದ ರಾವಣನು ಮಗನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಬಿಡನು. ರಾವಣನ ಮನೋಭಾವ ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ವಿಕೃತಿ ಎನ್ನಬಹುದು. ತಾನು ಮಾತ್ರ ಅಂತಃಪುರದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಸ್ತ್ರೀಯರ ನಡುವೆ ಮಲಗುವ ಮನೋಭಾವ ಒಂದೆಡೆ, ಅದೇ ತಾನು ಬಯಸಿದ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ತನ್ನವರೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಯಾರೂ ಕಣ್ಣೆತ್ತಿಯೂ ನೋಡಬಾರದೆಂಬ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟು. ಇಂತಹ ಭಾವನೆ ಅವರವರಿಗೆ ಬರಬೇಕೇ ಹೊರತು ಒತ್ತಾಯದಿಂದ ಬರುವಂತಹದಲ್ಲ. ರಾವಣನ ದುರದೃಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸೀತೆ ಅವನನ್ನೂ ಕಣ್ಣೆತ್ತಿ ನೋಡದೆ ಉಳಿದಳು. ತನ್ನ ಪ್ರೇಯಸಿ ಮಾತ್ರ ಪರಿಶುದ್ಧಳಾಗಿರಬೇಕು, ತಾನು ಎಷ್ಟು ಕಡೆ ಬೇಕಾದರೂ ಮೇಯ್ದೆನು ಎನ್ನುವ ಕೆಲವು ಮನುಷ್ಯರ ಒಂದು ಬಗೆಯ ವಿಕೃತ ಮನೋಭಾವ ರಾವಣನಲ್ಲೂ ಇತ್ತು. ಆಧುನಿಕ ...

📖🏝ರಾಮಾಯಣದ ಕೆಲವು ಮೌಲ್ಯಯುತ ಮಾತುಗಳು ಭಾಗ-೧೩೨ 🏝📖 *ಯಸ್ಯಾರ್ಥಾಸ್ತಸ್ಯ ಮಿತ್ರಾಣಿ ಯಸ್ಯಾರ್ಥಾಸ್ತಸ್ಯ ಬಾಂಧವಾಃ ಯಸ್ಯಾರ್ಥಾಃ ಸ ಪುಮಾನ್ ಲೋಕೇ ಯಸ್ಯಾರ್ಥಾಃ ಸ ಚ ಪಂಡಿತಃ*   *ಯಸ್ಯಾರ್ಥಾಃ ಸಚ ವಿಕ್ರಾಂತೋ ಯಸ್ಯಾರ್ಥಾಃ ಸಚ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್ ಯಸ್ಯಾರ್ಥಾಃ ಸ ಮಹಾಭಾಗೋ ಯಸ್ಯಾರ್ಥಾಃ ಸ ಗುಣಾಧಿಕಃ* _ವೈದೇಹಿಯನ್ನು ರಾವಣಿ ಕೊಂದನೆಂದು ರಾಮನು ದುಃಖಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸೌಮಿತ್ರಿಯ ಧರ್ಮದ ನಿಂದೆಯ ಮಾತಿನ ಮೂಲಕ ಸಂತೈಸುವಿಕೆ. ರಾಮ, ಧರ್ಮ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಪ್ರಯೋಜನ ಇಲ್ಲ. ಸುಖ, ಅಧಿಕಾರ ಇವುಗಳೇ ಶಾಶ್ವತ. ಹಣವಿದ್ದರೆ ಎಲ್ಲರೂ ಮಿತ್ರರು, ಎಲ್ಲರೂ ಬಂಧುಗಳು, ಅವನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುರುಷ, ಅವನೇ ಪಂಡಿತ, ಅವನೇ ಪರಾಕ್ರಮಿ, ಅವನೇ ಬುದ್ಧಿವಂತ, ಅವನೇ ದೊಡ್ಡ ಮನುಷ್ಯ, ಅವನೇ ಗುಣಶಾಲಿ. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಕಾಣುವ ಸಾಮಾನ್ಯರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಇಲ್ಲಿ ತೋರ್ಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ನೀನು ರಾಜ್ಯತ್ಯಾಗವೆಂಬ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಇಂತಹ ಅವಸ್ಥೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವೆ. ಸಂದರ್ಭ ನೋಡಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯದ ಧರ್ಮದ ಆಚರಣೆ ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಾರದು. ಅರೆ, ಚಾರ್ವಾಕನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನಂತಹ ಧಾರ್ಮಿಕ ಏಕೆ ಆಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆಂದು ಶಂಕಿಸದಿರಿ. ಅಣ್ಣನ ದುಃಖವನ್ನು ಕಂಡು ಸೌಮಿತ್ರಿಯ ಮನಸ್ಸು ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ತೋಚದೇ ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ನಿಜಕ್ಕಾದರೆ ಧರ್ಮದ ಮೇಲಿನ ಇಂತಹ ನಿಂದೆಯು ರಾಮನಿಗೆ ಸೀತಾವಿಯೋಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು...

🏹*ಪದಶಕ್ತಿ* ---೨೬🌄 *ಜಿಷ್ಣು* _ಇಂದ್ರನ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರು. ಜಿ ಜಯೇ ಎಂಬ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಈ ಪದದ ಅರ್ಥ ಜಯಶಾಲಿ ಎಂಬುದು. *ವಿಷ್ಣುರ್ವಿಕ್ರಮಣಾದ್ದೇವೋ ಜಯನಾಜ್ಜಿಷ್ಣುರುಚ್ಯತೇ* ಎಂದು ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ  ವಿಷ್ಣುವು ಜಯಶೀಲನಾದದ್ದರಿಂದ  ಅವನನ್ನು ಜಿಷ್ಣು ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇಂದ್ರನೂ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಜಯಶಾಲಿ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯಾರ ಕೈಗೂ ಸಿಗದೇ ಯಾರಿಂದಲೂ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಡದೇ ಅಂದರೆ ಸೋಲದೇ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅರ್ಜುನನೂ ಜಿಷ್ಣು. ಸೂರ್ಯನೂ ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದು ಬರುವ ಕಾರಣ ಅಂದರೆ ಲೋಕವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಇಂಚಿಂಚೂ ಬಿಡದೇ ಬೆಳಗಿಸುವ ಕಾರಣ ಅವನೂ ಜಿಷ್ಣು‌. ಅಷ್ಟವಸುಗಳ ಪರಾಕ್ರಮ ಕೆಲವೊಂದು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿ ದೇವತೆಗಳ ಜಯ ಖಚಿತವಾದ ಕಾರಣ ಅವರೂ ಜಿಷ್ಣುಗಳು. ಒಂದು ವೇಳೆ ನಮ್ಮದೂ ಧರ್ಮದ ಹಾದಿಯ ಜಯವಾದರೆ ನಾವೂ ಜಿಷ್ಣುಗಳೇ ಸರಿ. ಜಿ ಧಾತುವಿಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಜಯ ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥ ಒಂದಾದರೆ, ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ಅರ್ಥವೂ ಇದೆ. ಕೇವಲ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ಯುದ್ಧ ಮೊದಲಾದ ಜಯಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಜೀವನದ ಉತ್ಕರ್ಷ ನಾವು ಸಾಧಿಸಿದ್ದೇ ಆದರೆ ಯಾರು ತಾನೇ ಜಿಷ್ಣು‌ ಆಗಲಾರರು! ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲೇ ರಾಜರನ್ನು, ದೇವಾದಿಗಳನ್ನು ಜಯ ಜಯ ಎನ್ನುವುದೇ ಹೊರತು ನಿಮಗೆ ಗೆಲುವಾಗಲಿ ಎಂದಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಆರಾಧ್ಯರ ಉತ್ಕರ್ಷ ನಮ್ಮ ಉತ್ಕರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೇತುವಲ್ಲವೇ. ಜಿಷ್ಣುವಿನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನಾವೂ ಜಿಷ್ಣುಗಳಾಗೋಣ._ ಸಂಸ್ಕೃ...

📕🌳 ರಾಮಾಯಣದ ಕೆಲವು ಮೌಲ್ಯಯುತ ಮಾತುಗಳು 🌳📕 ಭಾಗ-೧೩೧ *ತಸ್ಯ ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ರಾಘವಃ ಶೋಕಮೂರ್ಛಿತಃ ನಿಪಪಾತ ತದಾ ಭೂಮೌ ಛಿನ್ನಮೂಲ ಇವ ದ್ರುಮಃ* _ಸೀತೆಯ ಬಗೆಗೆ ರಾಮನ ಒಲವು ಎಷ್ಟು ತೀವ್ರವಾಗಿತ್ತು ...

👳ಚಾರುದತ್ತ  ಬೆಳಕು-೧೪🌞 *इयं हि निद्रा नयनावलम्बिनी ललाटदेशादुपसर्पतीव माम्। अदृश्यमाना चपला जरेव या मनुष्यवीर्यं परिभूय वर्धते।।* _ನಾಯಕನ ಮಾತು. ಭಾಸನ ಕವಿತ್ವದ ವೈಶಾಲ್ಯಕ...

📕🌳 ರಾಮಾಯಣದ ಕೆಲವು ಮೌಲ್ಯಯುತ ಮಾತುಗಳು 🌳📕 ಭಾಗ-೧೩೦ *ಕಸ್ಮಾದ್ವಿಷಣ್ಣವದನಾ ವಿದ್ರವಧ್ವಂ ಪ್ಲವಂಗಮಾಃ ತ್ಯಕ್ತಯುದ್ಧಸಮುತ್ಸಾಹಾಃ ಶೂರತ್ವಂ ಕ್ವ ನು ವೋ ಗವಮ್* *ಪೃಷ್ಠತೋನುವ್ರಜಧ್ವಂ ಮಾಮಗ್ರತೋ ಯ...

👳ಚಾರುದತ್ತ  ಬೆಳಕು-೧೩🌞 *रक्तं च तारमधुरं च समं स्फुटं च भावार्पितं च न च साभिनप्रयोगम् । किं वा बहु प्रशस्य विविधैर्बहु तत्तदुक्त्वा भित्त्यन्तरं यदि भवेद् युवतीति विद...

ಪದಶಕ್ತಿ= ೨೫ *ವಾಕ್* _ವಚ್ ಧಾತು, ಕ್ವಿಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಕೂಡುವಿಕೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಶಬ್ದ. ಮಾತು, ವಾಕ್ಯಗಳ ಸಮೂಹ, ಅರ್ಥವತ್ತಾದ ಶಬ್ದಗಳು ಇವೆಲ್ಲವೂ ವಾಕ್ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥ._ _ಮಾತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ತಂದುಕ...