manadala

अनूदित कथावलि:--१२          *धनाशा कुत:*  एकस्मिन् गुरुकुले एक: तपस्वी ज्ञानी गुरु: शिष्यान् पाठयति स्म । तत्र अनेके छात्रा: समीचीनतया बहु ज्ञानम् अर्जयित्वा गच्छन्ति स्म। एकदा शिष्यस्य एकस्य मनसि एवम्  विचार: उत्पन्न: 'अहं गुरुकृपया धनिको भवामि' इति। तत: स: बहुधा आलोच्य गुरो: सकाशं गत्वा एवमुक्तवान् ' स्वामिन् आचार्यवर्य,  भवान् सर्वविद्याप्रवीणोस्ति, भवत: लोके असाध्यं किमपि नास्ति। अतः अहं मम एकां वाञ्छां भवत्पुरत: निवेदयामि। कृपया मह्यं दशकोटि धनं यच्छतु। अहं धनिको भवामि ' इति । एतत्छ्रुत्वा चकित: गुरु: एवं विचारयामास - दशकोटिपरिमितेन धनेन किं कर्तुं शक्यते, तेन एष: किं साधयति, विद्यया एतावदेव वा अधिकं स्वयमेव तेन  अर्जितुं शक्यते , इदानीं मया एवमुपदिश्यते चेत् आशया अन्ध: एष: तत् न श्रुणोति इति।  तत: स: एवमुक्तवान् तं बह्वाशं शिष्यं प्रति ' भो, भवत: आशां निश्चयेन पूरयामि, परंतु किञ्चित् कालम्  आवश्यकम् तावद्धनं दातुम्,सप्ताहत्रयानन्तरम् अहं निश्चयेन  दास्यामि ' इति। मुदित: स: छात्र: गुर्वनुग्रहं स्मरन् गत:।  तत: तस्य आश...

📖संस्कृत व्याकरणं किं सुलभं वा ????? चिन्तनम् =११📖 कृञ्  धातु:  करणम् अर्थ: अष्टमगणस्थ: अनिट्  उभयपदि सकर्मक: १.करोति --- ओवैसी भाषणं सम्यक् करोति  ।   २. कम्पिष्यते----- तस्य भाषणानि प्रजासु कलहं करिष्यति   । ३. कारयति  --- स: सेवकद्वारा भाग्यनगर्यां कोलाहलं  कारयति  । ४.  क्रियते--  समाजविघटक शक्तीनाम् निवारणं मोदिना क्रियते । ५.   कर्तव्यम्--  राष्ट्रभक्त नेतृन् निर्वाचने चिन्वनं अस्माभि: कर्तव्यम् अस्ति  । ६. करणीयम्--- शिष्टरक्षणं सर्वदा करणीयम् । ७. कृत:-- अमितेन उत्तमं शासनम् कृतम् । ८.  कृतवान् --- अजित: समीचीनानि कार्याणि कृतवान् । ९.   कुर्वन्/ती --- स्मृती सोत्साहं  कार्यं कुर्वन्ती प्रसिद्धिम् अवाप । १०. कुर्वाण: --  स्र्तिय: सेनायां उन्नतस्थानं अलङ्कृत्य देशसेवां कुर्वाणा: सन्ति।  ११.  कर्तुम्---- राष्ट्रसेवां कर्तुं मातृभक्ति: प्रेरका भवति। १२.  कृत्वा --  सैनिका: वैरिप्रदेशेषु आक्रमणं कृत्वा तेषु भयं उत्पादयामासु:  । १३. उपकृत्य ---- इस्रेल् ...

👳‍♀ಚಾರುದತ್ತ ಬೆಳಕು- ೧೭👳‍♀ *निश्वासोस्य न शङ्कितो न विषमस्तुल्यान्तरं जायते गात्रं सन्धिषु दीर्घतामुपगतं शय्याप्रमाणाधिकम् । दृष्टिर्गाढनिमीलिता न चपलं पक्ष्मान्तरं जायते दीपं चैव न मर्षयेदभिमुख: स्याल्लक्ष्मसुप्तो यदि।* _ಕಳ್ಳನು ಚಾರುದತ್ತನ ಮನೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿದೂಷಕನು ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳ ಚೀಲದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದಾಗ ಅವನು ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ್ದೇ ಅಥವಾ ಎಚ್ಚರ ಇದ್ದು ಮಾತನಾಡಿದ್ದೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೇ ಮಾಡುತ್ತಾ ಆಡುವ ಮಾತು- ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಇವನು ನಿದ್ರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಉಸಿರಿನ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲ. ಮನುಷ್ಯ ಎಚ್ಚರವಿದ್ದಾಗ ಉಸಿರಿನ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ವೇಗ ಹಾಗೂ ಗಾಳಿಯ ಬಿಡುವಿಕೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ದೇಹದ ಗಂಟುಗಳು ಸಡಿಲವಾಗಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಚಾಚಿರುವ ಕಾರಣ ನಿದ್ರೆ ಗಾಢವಾಗಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಇದ್ದಾಗ ಕಾಲು ಹಾಗೂ ಕೈ ಗಂಟುಗಳು ಬಿಗಿದಿರುತ್ತವೆ. ಅದೇ ಮಲಗಿದ್ದಾಗ ಪೂರ್ತಿ ಸಡಿಲವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಾಗವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ವಿದೂಷಕನ ದೇಹ ಹಾಸಿಗೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ಹೊರಗೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ನಿದ್ರೆಯ ಅಮಲಿನಲ್ಲಿ ನೆಲ ಹಾಗೂ ಹಾಸಿಗೆಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮರೆತು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಇನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಒಬ್ಬನ ಕಣ್ರೆ...

📖संस्कृत व्याकरणं किं सुलभं वा ????? चिन्तनम् =१०📖 कपि धातु:  चलनम् अर्थ: प्रथमगणस्थ: सेट्  आत्मनेपदि अकर्मक: १.कम्पते --- भोजने वृद्धस्य हस्तौ कम्पते  ।   २. कम्पिष्यते----- कूपनिर्माणसमये भूमि:  नितरां कम्पिष्यते   । ३. कम्पयति  --- नायक:  चलनचित्रे अरीन् कम्पयति   । ४.  कम्प्यते---  आधुनिक चिकित्सा पद्धत्या कदाचित् हस्तपादादि कम्प्यते । ५.   कम्पितव्यम्---  आरक्षकाणां शिक्षया दुष्टा: कम्पितव्या:   । ६. कम्पनीयम्--- उन्नतपरीक्षासु कठिणप्रश्नै: अलसा: कम्पनीया: । ७. कम्पित:--- अनुरागनिवेदनसमये तथा परीक्षासु लेखनसमये मम हस्त: नितरां कम्पित:  । ८.  कम्पितवान् --- न्यायनिर्णेतु: प्रश्नै: पातकी कम्पितवान् । ९.   कम्पमान: --- शीतेन कम्पमाना सा सहसा मां आलिङ्गनं कृतवती  । १०. कम्पितुम् --   अय्यन्तं सुरापानेन स: कम्पितुमारब्ध:।  ११.  कम्पित्वा----रोगपीडित: बहुधा कम्पित्वा भूमौ पतित:  । १२.  प्रकम्प्य --  वेगेन वातेन शाखा: प्रकम्प्य आम्रफलं पति...

🏹*ಪದಶಕ್ತಿ* ---೨೯🌄 *ಮೋದಕ* _ಮುದ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಪದ. ಣಿಚ್ ಮತ್ತು ಣ್ವುಲ್ ಪ್ರತ್ಯಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಪದ. ಆನಂದ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಅರ್ಥ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಕಾಣುವಂತಹದು. *ಮೋದಯತಿ ಬಾಲಾನ್* ಅಂದರೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಂತೋಷ ಪಡಿಸುವ ಬೆಲ್ಲ, ಸಕ್ಕರೆ ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳೆಲ್ಲವೂ ಮೋದಕಗಳೇ ಆಗಿವೆ._ _*ಮೋದಕಂ ಸ್ವಾದುಸಂಯುಕ್ತಂ ಶರ್ಕರಾದಿ ವಿನಿರ್ಮಿತಮ್* ಎಂದು ರುಚಿಕರವಾಗಿರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಸಕ್ಕರೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಲಕ್ಷಣ ಇದಕ್ಕೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸಿಹಿಕಡುಬು, ಕರಿಕಡುಬು ಎಂದೆಲ್ಲಾ ನಾಮಾಂತರಗಳನ್ನು ಇದೇ ಪದಾರ್ಥ ಹೊಂದಿದೆ._ _ಗಣಪತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಯಾಕೆ ಮೋದಕ ಎಂದರೆ  ಅಗ್ನಿಪುರಾಣದ ಮಾತು ಹೀಗಿದೆ-_ *ಮೋದಕಾದಿಭಿರ್ಗಣೇಶಾದಿ ಪೂಜನಂ* _ಎಂದು. ಗಣಪತಿಯ ಆರಾಧನೆಗೆ ಹೀಗೆ ಪುರಾಣೋಕ್ತವಾದ ಖಾದ್ಯವೇ ಮೋದಕ. ಬಾಯಿಚಪಲಕ್ಕೆ ಅಡುಗೆಯವರು ಅಥವಾ ಮಹಿಳೆಯರು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದಲ್ಲ ಆಧುನಿಕ ತರಹೇವಾರಿ ಖಾದ್ಯಗಳಂತೆ._ _ಮೋದಕ ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು ಬಗೆಯ ಆಯುರ್ವೇದ ಔಷಧವೂ ಹೌದು. ಆರು ತಿಂಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಕ್ಕರೆ ಮಿಶ್ರಿತವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಔಷಧ._ *ಪಾಂಡುರೋಗಹರ ಮೋದಕ ಕಥನಮ್* _ಎಂದು ಗರುಡ ಪುರಾಣ ಇದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ._ _ಇದು ಜಾತಿಗಳ ಹುಟ್ಟಿನ ಒಂದು ಪದವೂ ಹೌದು. ಶೂದ್ರ ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಸೇರಿ ಹಡೆದ ಮಗು ಮೋದಕ ಎಂಬ ಒಂದು ಜಾತಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಇವರಿಗೆ ಯಾಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಎಂದರೆ ಸಿಹಿಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸು...

📖संस्कृत व्याकरणं किं सुलभं वा ????? चिन्तनम् =९ 📖  कथ धातु:  वाक्यप्रबंध: अर्थ: दशमगणस्थ: सेट्  उभयपदि सकर्मक: १. कथयति---   माता पुत्रीं कथयति मा गच्छ दूरम् इति।   २. कथयिष्यति----- पितामह: आगामि वासरे मम  कथां कथयिष्यति  । ३. कथ्यते  ---  तेन बहुविषया: अनवसरे कथ्यन्ते । ४. कथयितव्यम् ---  लौकिकानाम् धर्मविषया: अवश्यं  कथयितव्या: । ५.  कथनीयम् --- छात्राणां प्रति नीतिकथा, पुराणकथादिकं नियतं कथनीयम्  । ६.कथित: --- गुरुणा शिष्य: कथित: यावच्छीघ्रं कण्ठपाठं करणीयम् इति । ७. :  कथितवान्---  सा कथितवती मां पश्य इति। ८. कथयन्ती --- कथां कथयन्ती मम प्रिया अश्रूपातनं कृतवती । ९.   कथयितुम् --- किमपि कथयितुम् उद्युक्त: स: मत्सकाशं झटिति आगतवान्  । १०. कथयित्वा ---  पुत्री अतिवेगेन किमपि कथयित्वा शालां गतवती ।  ११. अनुकथय्य ---- बाला: गुरूपदिष्टान् श्लोकान् अनुकथय्य श्रमं प्राप्ता: । १२.   कथनम्--  कथनम् सदा सुस्पष्टं तथा भावपूर्णं भवितव्यम्  ।    सङ्ग्रहलेख: -...